Chủ Nhật, ngày 20 tháng 1 năm 2013

Huyền bí loài sâu chít



Sâu chít không chỉ là món ăn “đặc sản” của người H’mông, Thái, Dao đỏ ở Tây Bắc mà nó còn là một loại rượu quý để giúp đàn ông tăng sinh lực, cải thiện da và sức khỏe cho phụ nữ, cho những người có thế trạng yếu…Một lần lang thang ở Tây Bắc, chúng tôi được biết những điều kì lạ về loại sâu được ví là “Đông trùng hạ thảo” của Việt Nam này…

Kì lạ một loài sâu

Hôm rời phố thị Sài Thành, cậu bạn đồng nghiệp cứ dặn đi dặn lại: “Đi Tây Bắc, chị nhớ lưu tâm về một loại sâu sống trong cây chít làm chổi. Đặc biệt phải nhớ uống rượu sâu chít đấy nhé!”. Con vật ấy có gì đặc biệt mà cậu ta cứ nhắc hoài vậy, tôi thắc mắc. 

Và kì lạ thay, tại Sapa, cô bé con Thào Thiên Lý (người H’mông) lại rất am hiểu về loại sâu này. Cô kể rằng: “Loài sâu chít là một trong những đặc sản thiên nhiên ưu đãi “có một không hai” ở một số tỉnh vùng núi phía Bắc như: Sơn La, Điện Biên, Lạng Sơn và một tí tẹo ở Sapa cùng huyện Than Uyên (Lào Cai). Theo quan niệm của người Dao đỏ, H’mông, Thái thì sâu chít là một loại thực phẩm quý hiếm, có tính bổ dưỡng cao. 

Cũng không biết tự ngàn xưa ai là người đã nghĩ ra sáng kiến lấy con sâu trong cây chít ngâm rượu uống. Nghe nói là thuở xa xưa có ông lãnh chúa tên là Đèo Văn Long giàu có, quyền lực khắp cả một vùng. Nhà ông chẳng thiếu thứ chi, nhưng ông lại mê cái con sâu chít có màu trắng sữa ngâm rượu uống. Ông thường bắt quân lính trèo lên những triền núi đá vôi cao vút có cây chít mọc để lấy cho bằng được con sâu ấy về ngâm rượu uống, làm quà biếu cho bọn thống lý. Rồi các quan sở tại cũng thường khuyến khích người dân địa phương vào rừng bắt sâu chít về nộp cho Viện Thái y của triều đình.


Ngày ấy mỗi lạng sâu chít thường được thưởng gần một lạng bạc…Đó là ngày trước, chứ bây giờ đối với những người đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây thì mỗi khi Tết đến, xuân về thì trong nhà họ dù thế nào cũng không thể thiếu rượu sâu chít. Với họ đó là món rượu quý để đãi khách trong mấy ngày Tết…”.

Theo lời những người Dao đỏ thì mỗi năm đến độ cây chít nở hoa là những đàn bướm phải ngơ ngẩn mất hồn. Đó cũng là mùa bươm bướm đẻ trứng vào những đọt cây chít trong rừng. Đủ ngày đủ tháng thì mỗi trứng bướm kia lại nở ra một ả sâu chít con con. Ngày cuối năm, người đồng bào vùng Tây Bắc lại vào rừng chít. 

Trong bụi chít, tìm được ngọn cây chít nào bị héo úa, tách đôi ngọn chít ra sẽ bắt được một ả sâu đang nằm gọn lỏn giữa thân cây chít bé nhỏ. Chị Lý Mán Mẩy (người Dao đỏ) ở bản Tả Phìn – Sa Pa cho biết: “Thực ra con sâu chít chính là trứng của bướm trắng. Ban đầu nó chỉ nhỏ tí tẹo như con muỗi thôi. Khi ăn hết nõn hoa cây chít thì ả sâu đó sẽ có màu trắng sữa, béo tròn, căng mọng, tươi roi rói và có chiều dài cỡ 2 đốt tay người lớn. Sau mỗi buổi luồn rừng tìm sâu thì mỗi người sẽ mang về được năm ba chục gã sâu chít. 

Cuối năm sâu trưởng thành, ấy cũng là lúc bà con đồng bào dân tộc thiểu số như H’mông, Thái, Dao đỏ, Cao Lan, Sán Dìu…lại vào những cánh rừng cỏ chít mọc ven các khe suối để thu lượm cây chít về bện chăn, làm gối, làm đệm, làm chổi quét nhà, hái lá chít về gói bánh, đồng thời còn tách đọt chít ra lấy sâu ngâm rượu…Như nhà tôi đây thường đi rừng hái cây chít về làm chổi bán, sẵn tiện là bắt sâu luôn. 

Thường những rừng chít mọc bạt ngàn kéo dài từ Hòa Bình lên Sơn La và cuối cùng là Điện Biên. Mỗi năm những nơi này thường cung cấp cả hàng vạn cây chổi. Còn rượu chít thì khỏi phải nói, tốt lắm đó! Không biết những đồng bào dân tộc khác thì sao chứ người Dao đỏ chúng tôi tới dịp lễ ăn cơm mới (một năm cấy 1 vụ, ngày nào lúa chín thu hoạch xong thì chọn ngày đẹp đẽ làm lễ ăn cơm mới) vào tháng 8 Âm lịch thì nhất định phải có con sâu này. 

Ông bà chúng tôi kể rằng trong ngày lễ phải có sâu chít đích thân chủ nhà bắt từ rừng sâu mang về. Họ quan niệm rằng ăn con sâu này trong ngày lễ cơm mới thì năm sau ruộng nhà mới có lúa gạo đầy đủ. Cho nên ngày làm cơm thì chỉ cần có một chén hay nửa chén sâu chít là tốt lắm rồi. Với người Tây Bắc chúng tôi, sâu chít quả là niềm tự hào về sản vật đặc biệt của địa phương mình!”.


Thường thì người dân Tây Bắc thu hoạch sâu chít vào tháng 11 – 12 hàng năm. Thế nhưng những tháng khác dẫu không phải là mùa chính vẫn có nhiều sâu, bởi những ả sâu này cực kì thích nghi với vùng đất này và sinh trưởng rất tự nhiên, phát triển tốt. Những người kinh doanh rượu chít thường mua lại của đồng bào Tây Bắc những ngọn chít có chiều dài khoảng 35-40 cm, được bó lại gọn gàng như những bó củi với giá chỉ vài chục ngàn đồng. Sau đó họ lại cho người ngồi chẻ cây lấy sâu chít. Sâu chít bán thành kg hoặc lạng từ vài chục ngàn đến hơn một triệu đồng, tùy vào chất lượng.




Đi bộ từ bản Cát Cát ngược về thị trấn Sapa, tôi được cô bé Thào Thiên Lý tiếp tục nói chuyện về loài sâu trong thân cây này. Cô bảo sâu chít lâu chết lắm, khi bị người ta tóm gọn từ thân cây bỏ vào bịch ni lon đến 5-6 ngày nó mới chết. Nó thường to bằng đầu đũa, loại lớn thì một nửa ngón tay, có ngấn ngang mình như những con sâu khác nhưng mình mẩy trơn lu chẳng có lông liếc gì cả. Ngoài làm rượu, sâu chít có thể sao khô làm thuốc, nấu cháo. Người H’mông của cô thì khoái khẩu với món sâu chít xào với dầu phộng ăn cơm nóng, xào chung với rau cải, rau bí hay quả su su, cũng có thể luộc sâu chít chung với củ riềng rồi chấm nước mắm. Khi bắt sâu về phải rửa sâu qua nước lạnh sạch sẽ vì con sâu bệnh lắm, đính đầy bụi chít vì nó cắn đục thân cây để sống, làm cây ngừng phát triển mà. Nó bò ngổn ngang nhưng không tài nào thoát khỏi cái nồi, cái chảo. 

Thào Thiên Lý còn “bật mí” cho chúng tôi biết rằng loại sâu chít này ngoài sống trong cây chít còn sống trong cây tre, cây đót, cây le, cây lau vào mùa đông. Riêng cây tre thì rất nhiều sâu chít. Chỉ cần chặt một cây tre thì đã có đến 7 – 800 con sâu rồi. Sâu chít là tên gọi của người Kinh thôi. Người H’mông gọi sâu chít là sâu song, người Dao gọi là sâu thau. Nhưng nói gì thì nói, sâu chít ở trong thân cây chít là béo tốt và bổ dưỡng hơn hết. Thịt sâu chít rất ngon, có mùi thơm như cơm lúa dẻo.

Trên đường đi chúng tôi bắt gặp một cửa hàng bán các loại đặc sản miền Tây Bắc, có anh thợ trẻ đang ngồi chẻ táo làm rượu táo mèo, nhìn thấy mấy chai rượu có mấy con sâu nằm dưới đáy được dán nhãn rượu sâu chít, tôi dừng lại buôn chuyện. Anh thợ tên Thanh ấy cho biết: “Thực ra làm rượu sâu chít cũng rất đơn giản. Sâu bắt về, rửa bằng nước sạch rồi rửa một lần nước muối làm sạch các tạp vật, sau đó để ráo và cho vào thẩu (bình) đổ rượu trắng vào ngâm. Khoảng 2-3 giờ thì có thể uống được. 

Rượu này ngâm càng lâu thì uống càng tốt, càng bổ, càng thơm. Có người còn kỹ hơn dùng gạo nếp thơm cho vào chảo rang vàng rồi lần lượt bỏ những con sâu chít được rửa sạch để ráo nước vào, đảo đều gạo nếp và sâu cho đến khi các con chít đều chín vàng như gạo rang thì mới lấy ra ngâm rượu hoặc để ăn dần dần. Rượu chít khi ngâm có màu vàng đục và mùi rất thơm. Người xưa từng đánh giá loại rượu này là thang thuốc tráng dương, bổ thận “nhất dạ lục giao sinh ngũ tử” đó mà! (Nhất là một, Dạ là đêm, Lục là sáu, Giao là giao hợp-quan hệ, Sinh là đẻ, Ngũ là năm, Tử là con…!)”. 

 Thấy tôi quá thắc mắc về con sâu chít này, cô bé Thào Thiên Lý và chị Lý Mán Mẩy quyết định dẫn tôi đi qua cánh rừng phía bên kia thị trấn Sapa để tìm cây chít. Phía trước bụi chính là một trảng cỏ rậm um tùm được ngăn cách với mặt đường bằng một hàng rào kẽm gai hờ hững. Tôi mừng rỡ liền xông vào trảng cỏ nhưng hai người kia đã nhanh tay hơn kéo giật tôi lại bảo rằng “rắn đấy”! Thì ra ở khu vực có cây chít thường có cỏ lau um tùm và đó là nơi cư ngụ của những loài rắn độc. 

Thào Thiên Lý và Lý Mán Mẩy đều cho biết rằng người Kinh đi hái cây chít thường chết vì rắn độc cắn. nhưng người Dao đỏ, H’mông …thì không vì họ có loại thuốc chuyên trị rắn khi đến vùng có cây chít. Chị Lý Mán Mẩy cho biết: “Thịt sâu chít vốn là món tăng cường sinh lực không chỉ dành cho cánh đàn ông mà với cách chế biến phù hợp, sâu chít còn giúp cải thiện da và sức khỏe phụ nữ, cho những người có thể trạng yếu. Và hiện tại, vì loại sâu này được cho là “Đông trùng hạ thảo” (một loại dược liệu quý của Trung Quốc, vốn được dùng cho những những bài thuốc tăng cường sinh lực) của Việt Nam nên sâu chít ngày càng trở thành tâm điểm chú ý khi có khảo cứu khoa học về tác dụng trong hỗ trợ điều trị ung thư, tráng dương, tốt cho dạ dày, đường ruột, điều hòa khớp tay khớp chân…được công bố”. 

Loài sâu gây độc tế bào ung thư người 

Trong đề tài nghiên cứu về thành phần hóa học và ý nghĩa y học của sâu chít của Tiến sĩ – bác sĩ Phan Anh Tuấn cùng các cộng sự thuộc Viện y học cổ truyền quân đội, Đại học Y Hà Nội cũng đã có kết luận đầy đủ về đặc điểm sinh học (các giai đoạn phát triển trong vòng đời) của loại sau này. Trong quá trình nghiên cứu để xác định tên khoa học của sâu chít, Tiến sĩ – bác sĩ Phan Anh Tuấn và các cộng sự đã mất gần 3 năm tìm kiếm thông tin tại các tỉnh Tây Bắc và phải gởi mẫu sâu chít trưởng thành sang Viện Bảo tàng động vật của Hoàng gia Anh để tham khảo ý kiến. Kết quả nghiên cứu đã khẳng định loài côn trùng này có nhiều tác dụng đối với sức khỏe con người, đặc biệt là khả năng phục hồi thương tổn hệ miễn dịch sau chiếu xạ. Tiến sĩ Tuấn cho biết: ““Đông trùng hạ thảo” có hàm lượng protein chiếm 25 – 32% trong cơ thể, trong đó có 6 axit amin, còn sâu chít cũng có hàm lượng protein tương đương nhưng thành phần axit amin được xác định lên đến 17/20 loại cần cho cơ thể. 

Loại sâu này rất giàu đạm, một lượng đạm cao cấp rất cần thiết cho cơ thể. Điều này đã lí giải được tác đụng diều trị suy dinh dưỡng, nâng cao thể trạng và sức đề kháng của cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi sinh gây bệnh. Đặc biệt, trong con sâu này, hàm lượng axit béo đạt tới 58,37% - đây chính là thành phần tạo ra chất có hoạt tính sinh học cần thiết mà cơ thế không tự tổng hợp được”. 

Theo nghiên cứu của TS-BS Phan Anh Tuấn, sâu chít còn giúp phục hồi các chỉ số sinh sản và bước đầu có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh nhân ung thư có xạ trị. Đặc biệt có một kết luận cũng khá thú vị nữa là sâu chít có tác dụng gây độc tế bào ung thư người. Chính vì thế, có thể sử dụng nó để bào chế thuốc chống u, điều trị hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Dẫu vậy, loài sâu này không có tác dụng điều trị như thuốc mà hiệu quả của nó có được là thông qua sự kích thích đáp ứng miễn dịch của cơ thể để chống lại vi sinh vật gây bệnh. Đồng thời loại sâu này không có độc với cơ thể nên hoàn toàn có thể sử dụng nó làm thực phẩm và dược liệu tốt. 

Các bác sĩ thuộc Viện Y học cổ truyền quân đội đã tiến hành thử nghiệm tác dụng tăng cường sinh lực cho nam giới bước đầu cho kết quả khả quan trên động vật thí nghiệm. Ngoài ra họ cũng đã nghiên cứu thành công thức và qui trình sản xuất thực phẩm chức năng “rượu bổ sâu chít” ở qui mô phòng thí nghiệm, đủ điều kiện đăng kí độc quyền sản phẩm và giấy phép lưu hành. Chính vì những nghiên cứu khoa học bước đầu này về tác dụng hữu hiệu của chúng mà giờ đây loài sâu trong thân cây chít này đã trở thành món hàng quí ở vùng núi Tây Bắc này và được nhiều khách du lịch đánh giá cao khi sở hữu chúng. 

Lương y Đinh Công Bảy – Tổng thư kí Hội Dược liệu TP HCM thì sâu chít ở dạng sấy khô, tán bột có vị cam ngọt, tính ôn được dùng thay thế vị “Đông trùng hạ thảo”, công dụng như “Đông trùng hạ thảo” – còn gọi là sâm chít. Nó có tác dụng bổ phế, bổ thận, tráng dương khí, an thần, dễ ngủ, chữa thận âm (nóng hầm hầm, ra mồ hôi trộm, đau lưng, tiểu xẻn đỏ vàng), liệt dương, mỏi gối, di tinh, hoạt tinh…Khi ngâm rượu thì rất bổ dưỡng cho đàn ông, nhưng tốt cho phụ nữ hơn…!”.

Du Tử

Thứ Sáu, ngày 26 tháng 10 năm 2012

Công dụng mới của "Thần dược tình yêu Tây Bắc"

Cây Chít


Được cho là "đông trùng hạ thảo (một loại dược liệu quý của Trung Quốc) của Việt Nam", sâu chít càng trở thành tâm điểm chú ý khi có khảo cứu khoa học về tác dụng trong hỗ trợ điều trị ung thư, tráng dương được công bố...

Tốt cho cả nam lẫn nữ

Đối với người dân Tây Bắc, sâu chít đôi khi là niềm tự hào về sản vật đặc biệt của địa phương mình. Anh lễ tân khách sạn Him Lam tên Mẫn cho biết, sâu chít chính là một trong những đặc sản thiên nhiên "có một không hai" ở một số vùng núi phía Bắc như: Lạng Sơn, Điện Biên, Sơn La. Và mọi người đang ở trên xứ sở của loài sâu mà cánh đàn ông mê tít này. 

Anh Mẫn cũng cho biết ở đây, rượu sâu chít có thể tìm thấy ở bất kỳ quán ăn lớn nào. Tuy nhiên chất lượng như thế nào thì tùy mọi người... tìm hiểu.

Xuyến, cô nhân viên phục vụ nhà hàng là người Thái đem đến bình rượu có con sâu mà mọi người đang quan tâm này. Rượu sâu chít mới nhìn thì thấy cũng bình thường như các thứ rượu gạo vốn có . Cũng chỉ là loại đựng trong chai nước suối có cái màu vàng đục, nhìn vào thấy xác mấy con sâu nằm dưới đáy bình... Cảm giác lạ nhất chỉ là mấy con sâu lạ so với các loại rượu khác. 

Xuyến "cam kết": đồ uống này có tác dụng tốt với cả nam giới lẫn nữ... Xuyến còn cho biết, thịt sâu chít vốn là món tăng cường sinh lực không chỉ dành cho cánh đàn ông mà với cách chế biến phù hợp, sâu chít còn giúp cải thiện da và sức khoẻ phụ nữ, cho những người thể trạng yếu.

Rượu ngâm sâu chít

Rượu Sâu Chít
Đây vốn là loại côn trùng sống trong thân cây chít. Để biết cây nào có sâu, người thu hái sẽ lựa chọn những cây có dấu hiệu bệnh, không thể ra hoa (đó chính là cây đã bị ấu trùng ký sinh). Người dân bắt sâu chít bằng cách "chẻ" đôi ngọn chít để moi sâu ra. Những con sâu chít tươi rói có màu trắng sữa, căng mọng sau khi được lấy ra thường được thả trong chậu rượu nhạt. Thứ rượu ấy sẽ giữ cho sâu không bị biến chất.

Tại chợ thị xã trung tâm Điện Biên, tôi mua rượu sâu chít  của cô bán hàng tên Hoa với giá bán 120.000đ/chai nước suối cỡ hơn nửa lít. Dò hỏi thì Hoa cho biết, thường người dân thu hoạch sâu chít vào tháng 11 - 12 hàng năm. Tuy nhiên, các tháng khác không phải mùa thu hoạch chính nhưng cũng có nhiều sâu chít, bởi chúng hợp với vùng đất này và sinh tưởng tự nhiên, phát triển tốt...

Hoa cho chúng tôi xem những ngọn chít có chiều dài khoảng 35 - 40cm được bó gọn ghẽ như các bó củi. Cô mua lại của những người dân địa phương thường chỉ vài chục ngàn đồng. Sau đó mướn người ngồi chẻ cây lấy sâu chít. Sâu chít bán thành kg hoặc lạng từ vài chục ngàn đến hơn triệu đồng tùy vào chất lượng.

Ngoài cách sử dụng phổ biến nhất là ngâm rượu uống, sâu chít có thể sao khô, nấu cháo. Số liệu khảo cứu cho thấy loài sâu này có hàm lượng protein chiếm 25 - 32% trong cơ thể, trong đó có 6 axit amin, còn sâu chít cũng có hàm lượng protein tương đương nhưng thành phần axit amin được xác định lên đến 17/20 loại cần cho cơ thể.

Vì vậy, ở Điện Biện và các vùng Tây Bắc hiện nay rượu sâu chít và thịt sâu chít là những thứ được tiêu thụ mạnh cho khách miền xuôi. 

" Đầu độc" tế bào ung thư

Mới đây, TS.BS Phan Anh Tuấn cùng các cộng sự thuộc Viện Y học Cổ truyền Quân đội, Đại học Y Hà Nội đã thực hiện công trình nghiên cứu về loài sâu chít này và đã có kết luận đầy đủ về đặc điểm sinh học (các giai đoạn phát triển trong vòng đời) của chúng.

Trong quá trình nghiên cứu để xác định tên khoa học của loài này, TS Phan Anh Tuấn và các cộng sự đã mất hơn 2 năm tìm kiếm thông tin tại các tỉnh Tây Bắc và đã phải gửi mẫu sâu chít trưởng thành sang Viện Bảo tàng động vật của Hoàng gia Anh để tham khảo ý kiến. Kết quả nghiên cứu đã khẳng định, loài côn trùng này có nhiều tác dụng đối với sức khoẻ con người, đặc biệt là khả năng phục hồi thương tổn hệ miễn dịch sau chiếu xạ.

Theo nghiên cứu của TS Tuấn, sâu chít còn giúp phục hồi các chỉ số sinh sản và bước đầu có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh nhân ung thư có xạ trị. Đặc biệt, một kết luận cũng khá thú vị khác là, sâu chít có tác dụng "đầu độc" tế bào ung thư. 

Vì vậy, có thể sử dụng sâu chít để bào chế thuốc chống u, điều trị hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Tuy nhiên, sâu này không có tác dụng điều trị như thuốc. Hiệu quả điều trị của nó có được là thông qua sự kích thích đáp ứng miễn dịch của cơ thể để chống lại vi sinh vật gây bệnh. Sâu chít cũng được khẳng định là không độc với cơ thể, nên hoàn toàn có thể sử dụng làm thực phẩm và dược liệu tốt.

Các bác sĩ thuộc Viện Y học Cổ truyền Quân đội tiến hành thử nghiệm tác dụng tăng cường sinh lực nam giới bước đầu cho kết quả khả quan trên động vật thí nghiệm. Ngoài ra, họ cũng đã nghiên cứu thành công quy trình sản xuất thực phẩm chức năng "rượu bổ sâu chít" ở quy mô phòng thí nghiệm, đủ điều kiện đăng ký độc quyền sản phẩm và giấy phép lưu hành.

Vì những tác dụng hữu hiệu như vậy nên sâu chít đang trở thành món hàng quý ở vùng núi Tây Bắc . Hiện ở khu vực này đang rộ lên phong trào săn tìm sâu chít. Kể cả những cây chít chưa có sâu cũng bị chặt.

Anh Hiệp, cán bộ phòng QLKH Sở KH&CN tỉnh Điện Biên cho biết, trước đây, các nhà khoa học đã nghiên cứu nuôi nhân tạo sâu chít trong phòng thí nghiệm nhưng chưa thành công. Hiện nay, TS.BS Phan Anh Tuấn cùng các nhà côn trùng học cũng đã thực hiện đề tài "Nuôi sâu để khai thác bền vững".

Họ đã xác định lại bằng cách nuôi bán nhân tạo ở Điện Biên - nơi đang  có điều kiện tự nhiên tốt để phát triển loài sâu được đánh giá là quý hiếm này.

Theo DS Đỗ Huy Bích: sâu chít là ấu trùng của loài buwowmsBrihaspa astrostigmella. Sâu dài khoảng 35mm, màu vàng ngà, sống trong thân cây chít hay cây đót, cây le vào mùa đông, cắn đục thân cây làm cây ngừng sinh trưởng. Đến mùa lá, chồi cây mọc lại thành cây thảo (giống hiện tượng của vị thuốc đông trùng hạ thảo). Người ta thu hoạch sâu chít bằng cách tìm những cây chít bị cụt ngọn, cắt ngang thân ở phía trên khoảng 50 - 60cm, chẻ đôi, lấy sâu. Rửa sạch sâu bằng nước muối, rang hoặc sấy khô. Khi dùng, tẩm sâu với mật ong, rồi lại sấy khô. Dược liệu có vị ngọt, tính ôn, được dùng thay thế vị đông trùng hạ thảo của thuốc Bắc với tác dụng bổ tinh tủy, ích phế thận, tráng dương khí, chữa suy nhược thần kinh, đau lưng do thận hư, liệt dương, mỏi gối. Liều dùng hằng ngày là 6 - 12g dưới dạng rượu ngâm. Rượu này ngâm lâu sẽ thấy lớp chất béo nổi lên trên nên khi dùng phải lắc đều. Có thể dùng dạng xào, nấu với trứng hoặc hầm với thịt ăn hằng ngày.

Nhật Viên

Thứ Bảy, ngày 15 tháng 9 năm 2012

Bào chế thành công nhiều sản phẩm từ sâu chít


(HNM) - TS Phan Anh Tuấn và cộng sự thuộc Khoa Nam học (Viện Y học cổ truyền Quân đội) đã bào chế thành công ba sản phẩm có nguồn gốc từ sâu chít.

Theo đó, Brihasmin viên 0,25gam đạt tiêu chuẩn cơ sở đã được nghiên cứu điều trị hỗ trợ đối với 35 bệnh nhân có HIV/AIDS chưa có chỉ định AVR có đối chứng với 35 bệnh nhân dùng giả dược cho thấy bệnh nhân tăng cân trung bình khoảng từ 1,1kg đến 1,9kg, cải thiện tình trạng suy nhược; không gây tác dụng không mong muốn trên lâm sàng và cận lâm sàng...

Trong khi đó, PH1 là dạng bột khô toàn phần sâu chít có tác dụng điều trị hỗ trợ bệnh nhân ung thư có xạ trị. Kết quả thử nghiệm điều trị trên 35 bệnh nhân cho thấy, PH1 không gây tác dụng phụ với thời gian điều trị 45 ngày. Một sản phẩm khác từ sâu chít là rượu bổ sâu chít cũng có tác dụng bổ trợ cho sức khỏe.

Văn Giang - Hà Nội Mới

Thứ Hai, ngày 03 tháng 9 năm 2012

Rượu Chít Tam Đảo - Vị thuốc quý



Vườn Quốc gia Tam Đảo chập trùng núi cao với trăm suối ngàn khe cùng  bát ngát những cánh rừng hỗn giao xen kẽ các vạt rừng nguyên chủng. Rừng chít cũng là đặc điểm rất riêng của vùng núi đồi Tam Đảo.

Rừng cỏ lau thường mọc trên đồi cao còn rừng cỏ chít mọc ven các khe suối và tạo thành các cánh rừng phủ kín những bãi bồi. Cây chít cho lá gói bánh cho hoa râm chổi và còn cho một món ăn đặc sản quý giá. Đó là con sâu chít, một vị thuốc bổ tráng dương, một món ăn quý hiếm thường được ví vơi 'Đông trùng hạ thảo" trong thuốc bắc của Trung Quốc.

Vào dịp cuối năm, bà con các dân tộc Sán Dìu, Cao Lan ... thường vào rừng lấy lá chít về gói bánh đồng thời còn bắt sâu chít về ngâm rượu gọi là rượu chít. Trong bụi chít, tìm ngọn cây nào bị héo úa là bóc ra sẽ bắt được con sâu đang nằm gọn giữa thân cây. Con sâu chít màu trắng ngà chỉ dài chừng hai đốt tay giống như con tằm nhỏ. Mỗi người mỗi buổi luồn rừng dù tích cực cũng chỉ bắt được vài chục con. Con sâu chít đem về có thể thả ngay vào chai với số lượng không hạn chế, đổ đầy rượu ngâm chìm rồi đặt vào góc tủ. Khoảng một tháng sau sẽ trở thành rượu bổ vơi màu trông hơi trắng ngà. Rượu này rất phù hợp với những người đàn ông bị " bất lực ". Những ai cẩn thận và cầu kỳ hơn thì thả sâu chít còn tươi vào nước muối pha loãng, rửa sạch vớt ra cho ráo nước. Dùng gạo nếp thơm cho vào chảo rang vàng rồi rắc lần lượt sâu chít vào tiếp tục đảo cùng gạo nếp đến khi các con sâu chít đều cùng chín vàng như gạo rang thì lấy ra cho vào ngâm rượu hoặc để dành dùng dần. Rượu này có màu vàng bắt mắt và rất thơm ngon. Con sâu chít ở Tam Đảo vừa là vị thuốc vừa là thực phẩm quý hiếm và rất bổ dưỡng đối với cả những người mới ốm dậy. Trẻ nhỏ và người già suy dinh dưỡng nếu thường xuyên được bồi dưỡng bằng sâu chít hấp cách thuỷ cùng lòng đỏ trứng gà sẽ rất nhanh lại sức.

Các cụ già ở đây còn kể lại rằng: Từ thời xưa các quan lại thường khuyến khích dân sở tại vào rừng bất sâu chít về nộp cho Viện Thái Y của triều đình, mỗi lạng sâu chít được thưởng gần 1 lạng bạc, vừa có thuốc quý vừa góp phần bảo vệ rừng xanh.

Theo Vinh Phuc Portal 

Thứ Sáu, ngày 10 tháng 8 năm 2012

Lên rừng hái lộc kiếm tiền đầu năm


Cây chít (đót) mọc dày ven các khe suối, triền núi miền Trung. Mùa đót trúng vào dịp Tết, người Cơ Tu dùng lá nó gói bánh, lấy hoa bán làm chổi, và bắt con sâu đót - một vị thuốc bổ thận tráng dương quý giá tương đương với “Đông trùng hạ thảo”.
Mỗi chuyến vào rừng tìm cây đót, người ta tranh thủ thu hoạch cả “3 trong 1” là lá đót, bông đót và con sâu đót. 

                   Hái ngọn đót (chít) từ rừng về. Ảnh: Vũ Hào.

Mồng 6, mồng 7 Tết, đi dọc đường từ thành phố Huế lên huyện Nam Đông, A Lưới đã thấy cây đót phơi khắp nơi, màu xanh thẫm, hơi tím, rồi lúc thật khô thành màu vàng rơm. Tại cổng Trạm bảo vệ lâm trường (Nam Đông), một nhóm thanh niên cho biết đang chuẩn bị vào rừng cắt đót. Họ đã làm việc này từ mùng 4 Tết. Kiếm được 10 cây đót thì bó lại một bó, giá bán 1.000 đồng. Làm một ngày đêm, mỗi người kiếm được khoảng 50 nghìn đồng, người khỏe có thể kiếm gấp đôi.

Trước tiên, họ cắt bông đót, đem về phơi, chờ tư thương từ thành phố lên mua về làm chổi. Cây đót đã phơi khô nếu không bán hết vẫn có thể để dành, bán dần dần. Gặp những lúc trời âm u hoặc mưa, giá đót sẽ cao hơn.

Việc ăn nên làm ra của các doanh nghiệp sản xuất chổi đót đang tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động ở vùng núi miền Trung. Dịp này, học sinh được nghỉ Tết cũng lũ lượt theo cha mẹ lên núi chặt đót về bán, các em nói đó là “lộc xuân” dành để mua đồ chơi, ăn quà...

Với tộc người Cơ Tu, khi mùa đót về họ còn làm một thứ bánh rất độc đáo - bánh đót, được gói bằng lá đót tươi. Thứ bánh này họ chỉ làm vào dịp lễ hội mừng “lúa mới” - Tết Aza và Tết Nguyên đán. Khi bánh nấu chín tự nhiên có hương thơm của lá rừng. Do hình dạng chiếc bánh giống cái sừng trâu, nên người Cơ Tu còn gọi là bánh “Aquat” (bánh sừng trâu).

Khác với bánh chưng, bánh tét, người ta dùng hạt nếp khô để gói bánh. Đầu tiên, quấn ngọn lá đót quanh ngón tay cái hai vòng, tạo thành hình chóp lật ngược, đổ nếp vào. Tiếp tục quấn lá của nửa còn lại thành một hình chóp thứ hai, làm cho chiếc bánh có hình dáng như chiếc sừng trâu. Gói xong cột bánh thành từng cặp, ngâm vào nước lã cho hạt nếp mềm, rồi mới đem nấu chín. Nguyên liệu là loại nếp nương, hạt tròn dài, rất thơm, cộng với lá đót tươi nên bánh Aquat giữ nguyên mùi thơm của lá và nếp. Những người vào rừng cắt đót thường mang theo bánh Aquat ăn thay cơm.

Trong lúc cắt bông và hái lá, người Cơ Tu còn tìm bắt con sâu đót (hay sâu chít) để ngâm rượu, gọi là rượu chít. Cứ thấy ngọn cây đót nào bị héo úa thì bóc ra, con sâu mải mê hút sữa nằm gọn giữa thân cây, béo múp và màu trắng ngà giống như con tằm. Cả ngày tìm kiếm cũng chỉ bắt được vài chục con là nhiều, đem về thả ngay vào hũ rượu ngâm khoảng một tháng, rượu sẽ thành màu trắng ngà. Người cầu kỳ hơn thì dùng gạo nếp cho vào chảo rang đều, rồi lần lượt bỏ sâu vào, khi nào thấy các con sâu chín vàng như nếp thì lấy ra, có thể để ăn dần như cốm.

Rượu hoặc cốm sâu đót là vị thuốc rất bổ dưỡng đối với những người mới ốm dậy, trẻ suy dinh dưỡng và người già. Dưới thời Nguyễn, Thái Y Viện tìm mua sâu chít để bào chế “ngự tửu”, mỗi lạng sâu trả một lạng bạc, một số tiền rất lớn.

Vũ Hào

Thứ Tư, ngày 04 tháng 7 năm 2012

Sâu chít - thuốc tráng dương


Theo kinh nghiệm của dân tộc Thái Tây Bắc, đồ uống sâu chít có tác dụng tốt với cả nam giới lẫn nữ.

Bởi thịt sâu chít tăng cường sinh lực không chỉ dành cho cánh đàn ông mà còn giúp cải thiện da và sức khỏe phụ nữ, cho những người thể trạng yếu. Sâu chít còn được mệnh danh là Đông trùng hạ thảo của Việt Nam (một loại dược liệu quý của Trung Quốc). Chính vì thế sâu chít càng trở thành tâm điểm chú ý khi có khảo cứu khoa học về tác dụng trong hỗ trợ điều trị ung thư, tráng dương được công bố.

Cụ thể Viện Y học cổ truyền Quân đội, Đại học Y Hà Nội đã thực hiện công trình nghiên cứu về loài sâu chít này và đã có kết luận đầy đủ về đặc điểm sinh học (các giai đoạn phát triển vòng đời) của chúng. Các nhà khoa học đã gửi mẫu sâu chít trưởng thành sang Viện Bảo tàng động vật của Hoàng gia Anh để tham khảo ý kiến. Kết quả nghiên cứu đã khẳng định, loài côn trùng này có nhiều tác dụng đối với sức khỏe, đặc biệt là khả năng phục hồi thương tổn hệ miễn dịch sau chiếu xạ. Song sâu chít còn giúp phục hồi các chỉ số sinh sản và bước đầu có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh nhân ung thư có xạ trị. Đặc biệt, một kết luận cũng khá thú vị khác được đưa ra là, sâu chít có tác dụng gây "độc" tế bào ung thư ở người.

Viện Y học cổ truyền Quân đội còn tiến hành thử nghiệm tác dụng tăng cường sinh lực nam giới bước đầu cho kết quả khả quan trên động vật thí nghiệm như: Dùng bột khô sâu chít (Brihaspa atrostigmella Moore) bằng đường uống 0,25g/ngày/100g trọng lượng trong vòng 40 ngày có tác dụng cải thiện rõ rệt các chỉ số sinh sản (số lượng, chất lượng tinh trùng, hàm lượng testosteron) ở chuột cống đực bình thường, chuột cống đực gây suy giảm sinh sản bằng stress.

Vì vậy, có thể sử dụng sâu chít để bào chế thuốc chống u, điều trị hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Tuy nhiên, sâu này không có tác dụng điều trị như thuốc. Hiệu quả điều trị của nó có được là thông qua sự kích thích đáp ứng miễn dịch của cơ thể để chống lại vi sinh vật gây bệnh. Sâu chít cũng được khẳng định là không độc với cơ thể, nên hoàn toàn có thể sử dụng làm thực phẩm và dược liệu tốt cho con người.

Sâu chít là loại côn trùng dài khoảng 35 mm, màu vàng ngà, sống trong thân cây chít hay cây đót, cây le vào mùa đông. Để biết cây nào có sâu chít, người thu hái sẽ lựa chọn những cây có dấu hiệu bệnh, không thể ra hoa (đó chính là cây đã bị ấu trùng ký sinh). Sau khi lấy những thân cây được cho là có sâu chít ở trong thì chẻ ra bắt những con sâu chít rơi ra. Những con sâu chít tươi rói có màu trắng sữa, căng mọng sau khi được lấy ra thì thả trong chậu rượu nhạt. Thứ rượu ấy sẽ giữ cho sâu không bị biến chất. Hoặc rửa sạch sâu bằng nước muối loãng, rang hoặc sấy khô cất dùng dần. Khi dùng, tẩm sâu với mật ong, rồi lại sấy khô.

Đông y cho rằng dược liệu có vị ngọt, tính ôn, được dùng thay thế vị Đông trùng hạ thảo của thuốc bắc với tác dụng bổ tinh tủy, ích phế thận, tráng dương khí, chữa suy nhược thần kinh, đau lưng do thận hư, liệt dương, mỏi gối. Thuốc sâu chít được sử dụng theo mấy cách dưới đây để dùng cho các đấng mày râu có nhu cầu tráng dương. Liều dùng trung bình hằng ngày là 6 – 12 gam dưới dạng rượu ngâm. Rượu này ngâm lâu sẽ thấy lớp chất béo nổi lên trên nên khi dùng cần phải lắc đều, ngày uống 2 lần.

Hoặc có thể dùng sâu chít dạng xào nấu với trứng hoặc hầm với thịt ăn hằng ngày cũng hiệu nghiệm. Thuốc từ sâu chít có công dụng tráng dương nên vẫn được đồng bào dân tộc phía Bắc ngâm rượu uống hằng ngày.

Báo Nông nghiệp VN 

Thứ Ba, ngày 24 tháng 4 năm 2012

Khuyến mãi nhân dịp lễ 30.4

Quý khách mua 1 bình rượu Sâu Chít được tặng thêm 0,2kg Bắp bò Phnompenh - Đặc sản Campuchia